Zuidoost-Brabant staat bekend als een van de meest innovatieve regio’s van Nederland. Hightechbedrijven, kennisinstellingen en een sterk mkb vormen samen een economisch ecosysteem dat internationaal meetelt. Tegelijkertijd staat de arbeidsmarkt onder druk: de vraag naar mensen is groot, de opgaven zijn complex en niet iedereen profiteert vanzelf mee.
Saskia Lammers, voormalig wethouder in Eindhoven en voorzitter van de arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant, vertelt hoe zij naar de regio kijkt, welke keuzes voorliggen en hoe Zuidoost-Brabant werkt aan een arbeidsmarkt die niet alleen sterk, maar ook inclusief en toekomstbestendig is.
“Zuidoost-Brabant is zonder twijfel een economische motor van formaat. In Brainport komen hightech maakindustrie, ICT, design en een sterk mkb samen in een innovatiesysteem dat zijn gelijke nauwelijks kent. Die kracht is zichtbaar in groei, werkgelegenheid en internationale aantrekkingskracht.
Tegelijkertijd laat de regio zien dat economische voorspoed niet vanzelfsprekend maatschappelijke zekerheid betekent. In steden als Eindhoven spelen vraagstukken rond bestaanszekerheid, taal, schulden en mentale gezondheid. Dat is kenmerkende problematiek voor grote steden. In de omliggende gemeenten is het beeld vaak stabieler, maar ook daar vragen welzijn en de arbeidsmarkt om blijvende aandacht.
De opgave is daarom tweeledig. Enerzijds moet Zuidoost-Brabant zijn economische positie behouden en versterken. Anderzijds moet die groei gepaard gaan met een arbeidsmarkt waarin vraag en aanbod beter op elkaar aansluiten en iedereen kan meedoen en meedelen. Dat vraagt om beleid dat niet alleen effectief is, maar ook mensgericht.”
“Zuidoost-Brabant is sterk internationaal georiënteerd. De hightechsector trekt kennismigranten aan, terwijl de regio ook te maken heeft met andere arbeidsmigratie en de opvang van statushouders en vluchtelingen. Al dit talent hebben we hard nodig. Daarom benaderen we deze groepen als één diverse, internationale groep die volwaardig deel uitmaakt van onze regionale arbeidsmarkt. Ons doel is dat alle internationale talenten hier perspectief hebben. Dat vraagt om goede coördinatie tussen initiatieven én om maatwerk voor de verschillende groepen.
Taal is vaak een belangrijke sleutel, maar zelden het enige vraagstuk. Achter taalachterstanden gaan soms schulden, gezondheidsproblemen of beperkte netwerken schuil. Daar zetten we gerichte ondersteuning op in, in plaats van standaardoplossingen.
De huidige krapte op de arbeidsmarkt zie ik niet alleen als probleem, maar ook als kans. Doordat werkgevers dringend personeel nodig hebben, ontstaat er ruimte om mensen die eerder moeilijk aan werk kwamen alsnog een plek te geven. Dat vraagt om begeleiding, scholing en soms een andere manier van kijken naar functies en vaardigheden.
Hoewel de werkloosheid in Zuidoost-Brabant relatief laag is, blijft de mismatch tussen vraag en aanbod bestaan. In Eindhoven ligt het aandeel bijstandsgerechtigden hoger dan het landelijk gemiddelde, maar lager dan in andere vergelijkbare grote steden. Krapte lost die mismatch niet vanzelf op. Daarom zetten we in op meer dan alleen bemiddeling. In de regio gebeurt dit onder andere via het Werkcentrum. Vergelijkbare vormen van maatwerk en begeleiding zijn in meerdere gemeenten in Zuidoost-Brabant terug te zien. Het doel is overal hetzelfde: mensen niet alleen richting werk leiden, maar ook duurzaam perspectief bieden.”
“Leren mag geen privilege zijn voor mensen met een vast contract, maar een individueel recht voor iedereen.”
Voormalig Wethouder Saskia Lammers
“Onze aanpak draait om bruggen bouwen. Aan de ene kant gaat het om oriëntatie, scholing en een leven lang ontwikkelen. Aan de andere kant voeren we het gesprek met werkgevers over inclusief werven (minder diplomagericht en meer gericht op vaardigheden), het nadenken over de inbedding van een permanente leerwerkcultuur, een goede begeleiding van andere talenten en het anders inrichten van functies, zodat meer instroom door niet- of praktijkgeschoolden mogelijk is.
We investeren in ontmoetingen waar werkzoekenden en werkgevers elkaar echt leren kennen, zoals het Brabants Talentenfestival in het Evoluon. Daarnaast werken onderwijs, overheid en bedrijfsleven samen in Human Capital Agenda’s rond grote transities in techniek, zorg en klimaat.
Instrumenten zoals Passport for Work helpen om vaardigheden zichtbaar te maken en de blik van werkgevers te verbreden. Het uitgangspunt is steeds hetzelfde: kijken naar wat mensen kunnen en wat ze kunnen worden, niet alleen naar wat ze aan diploma’s op papier hebben.”
“Landelijk wordt gewerkt aan een nieuwe arbeidsmarktinfrastructuur. Die beweging is noodzakelijk, maar nog onvoldoende structureel. Er is behoefte aan meer samenhang en voorspelbaarheid, zodat regio’s niet voortdurend moeten investeren in het vinden van tijdelijke budgetten en in plaats daarvan gebruik kunnen maken van structurele middelen om de regionale aanpak vorm te geven. Want dat verdienen werkgevers en werkzoekenden.
Ook het fundament onder een leven lang ontwikkelen moet sterker. Leren mag geen privilege zijn voor mensen met een vast contract, maar een individueel recht voor iedereen. Onderwijsinstellingen kunnen hierin een grotere publieke rol spelen, in nauwe samenwerking met werkgevers en gemeenten.”
“Publiek-private samenwerking zit diep in het DNA van Zuidoost-Brabant. Na het wegvallen van Philips hebben overheid, bedrijfsleven en onderwijs elkaar gevonden om Brainport te bouwen. Initiatieven als Brainport Development en Brainport voor Elkaar laten zien hoe die samenwerking in de praktijk werkt en dat er veel bereidheid is vanuit werkgevers om te investeren in maatschappelijke vraagstukken.
De arbeidsmarkt kan alleen functioneren als partijen elkaar blijven opzoeken en vertrouwen. Dat kost tijd, maar levert een regio op die beter bestand is tegen veranderingen en een regio die innoveert in nieuwe arbeidsmarkttoepassingen.”
“Private partijen zijn onmisbaar. Zij kennen de vraag naar vaardigheden goed en kunnen snel schakelen. Succesvolle samenwerking vraagt om gedeelde doelen, transparantie en vertrouwen, maar ook om de bereidheid om te experimenteren en te leren van wat wel en niet werkt. De arbeidsmarkt is zeker niet uitsluitend het domein van publieke partners.”
“Ik droom van een arbeidsmarkt waarin werkgevers verder kijken dan diploma’s en echt de mens achter de kandidaat zien. Een sterke leercultuur waarin mensen gemakkelijk tussen sectoren kunnen bewegen, met duidelijke routes en begeleiding.
Voorbeelden als de Driessen Foundation (red. zie pagina Mooie initiatieven) laten zien hoe het kan: mensgericht, zonder systeemdenken als startpunt, maar met vertrouwen in talent en motivatie. Werk is meer dan inkomen. Het biedt structuur, zingeving en ontwikkeling. Tegelijkertijd moet werk ook passend zijn; een slechte match kan mensen ongelukkig maken. Daarom blijft een mensgerichte, op vaardigheden gebaseerde benadering essentieel.
Een stabiel inkomen en perspectief geven rust, zowel voor mensen als voor werkgevers die baat hebben bij gemotiveerde en diverse teams. Ik droom van een arbeidsmarkt waarin we werkzekerheid bieden aan iedereen die kan werken.”
“Aan werkgevers zeg ik: durf skillsgericht te werven en kijk voorbij het papiertje. Aan de politiek: bouw aan en investeer in een samenhangende, structurele arbeidsmarktinfrastructuur. Aan werkzoekenden: blijf leren en ontwikkelen.
De arbeidsmarkt wordt steeds meer de achilleshiel van onze economische ontwikkeling. Daarom moeten we alle zeilen bijzetten – samen, met lef en vertrouwen in mensen.”
“Succesvolle samenwerking vraagt om gedeelde doelen, transparantie en vertrouwen, maar ook om de bereidheid om te experimenteren en te leren van wat wel en niet werkt.”
Voormalig Wethouder Saskia Lammers
